In het Duits wordt de gebiedende wijs “der Imperativ” genoemd. Je gebruikt de gebiedende wijs wanneer je iemand een opdracht of een bevel wilt geven. Bijvoorbeeld: “Blijf af!”, “Sta op!” of “kom hier!”. In een zin waar de gebiedende wijs wordt gebruikt ontbreekt het onderwerp en staat de gebiedende wijs op de eerste plaats in de zin.

Er zijn drie vormen van de gebiedende wijs:

  • Gebiedende wijs Enkelvoud
  • Gebiedende wijs Meervoud
  • Beleefdheidsvorm

Gebiedende wijs Duits enkelvoud

De gebiedende wijs enkelvoud gebruik je als je je richt tegen een andere persoon. De basisregel is dat je hiervoor de stam van het werkwoord gebruikt:

Mach! , Geh!

Mach das Fenster zu!

Geh weg!


Als de stam van het werkwoord eindigt op een d of een t, dan komt er een -e achter de stam.

rette, reite, warte, öffne, zeichne etc.

Rette mich!

Warte auf mich!

Öffne bitte die Tür!

Voor sterke werkwoorden met een verandering van de stamklinker zoals het geval is bij nehmen en lesen geldt dat de stamklinker ook verandert bij de gebiedende wijs. In het geval van sterke werkwoorden met een klinker in de stam die verandert naar ä geldt dat er geen verandering van de stamklinker is in de gebiedende wijs. Bij het onregelmatige werkwoord sein (zijn) geldt er ook een uitzondering. De gebiedende wijs van het werkwoord sein is namelijk “sei!”

Sei bitte ehrlich!

Modale hulpwerkwoorden kennen geen gebiedende wijs. De gebiedende wijs kun je alleen toepassen op werkwoorden die zelfstandig in een zin staan. Omdat modale hulpwerkwoorden niet zelfstandig in een zin kunnen staan kun je hier geen gebiedende wijs op toepassen.

Gebiedende wijs Duits meervoud

Voor de meervoudsvorm van de gebiedende wijs wordt de ihr vorm gebruikt en geldt als basisregel dat je de stam van het werkwoord neemt + -t:

lest! nehmt! kommt! helft!

Geht ins Bett Kinder!

Nehmt den Notausgang!

Lest durch!

Ook voor het werkwoord sein geldt dit, dit wordt namelijk seid!

Seid bitte ehrlich!

Seid ruhig!

De gebiedende wijs enkelvoud en meervoud gebruiken we voor personen die we met je, jij en jullie zouden aanspreken. Voor personen die we met u zouden aanspreken wordt een aparte beleefdheidsvorm gebruikt

Beleefdheidsvorm gebiedende wijs

De beleefdheidsvorm kun je toepassen door het hele werkwoord te nemen en er Sie aan toe te voegen:

lesen Sie!

kommen Sie!

machen Sie!

 

Steigen Sie ein!

Seien Sie ehrlich!

Schliessen Sie die Turen ab

Voor het werkwoord sein geldt weer een aparte vorm, namelijk seien Sie! Er is nog een andere vorm van de gebiedende wijs die niet altijd wordt genoemd, namelijk de wij vorm + jezelf:

gehen wir!

kommen wir!

machen wir!

seien wir!